Μάθημα Τρίτης 16.5 | Κοινή Ενδιάμεση Παρουσίαση

 Την επόμενη Τρίτη 16/5, θα πραγματοποιηθεί κοινή ενδιάμεση παρουσίαση των εργασιών σας, με προσκεκλημένους εξωτερικούς κριτές. Η παρουσίαση θα διαρκέσει αυστηρά από τις 10:15 μέχρι τις 15.00. Παρακαλείσθε να είστε στην αίθουσα του εργαστηρίου απολύτως στην ώρα σας, στις 9.00 και να έχετε αναρτήσει τις πινακίδες σας το αργότερο έως τις 10:00, σύμφωνα με το πρόγραμμα της κοινής παρουσίασης. Θα ακολουθήσει επιλογή από τους εξωτερικούς κριτές, το λιγότερο 6 ομάδων από κάθε εργαστήριο λόγω χρόνου. 

Για την παρουσίαση των εργασιών σας θα πρέπει να ετοιμάσετε:

1. Μία πινακίδα Α0 (portrait) βάσει του υπόβαθρου(Yπόβαθρο Πινακίδας Α0), την οποία και θα τυπώσετε. 

Στο πάνω μέρος της πινακίδας θα βάλετε τον τίτλο της πρότασης ενώ στο κάτω μέρος τα ονόματά σας.

Στην πινακίδα εκτός  διαγραμμάτων, τομών, σκίτσων, λέξεων-κλειδιά κλπ, πρέπει να υπάρχει μία βασική κάτοψη (Nolli plan) και τομή του σημείου που εντοπίζετε την παρέμβασή σας και την οποία θα έχετε επεξεργαστεί σε 1:500 ή 1:200 και θα βάλετε στην πινακίδα εκτός κλίμακας.

2. Μία τουλάχιστον μακέτα σε 1:500 ή 1:200 αν επεξεργάζεστε μικρότερο τμήμα. Επιπλέον τις μακέτες που έχετε ήδη επεξεργαστεί (1:2000 ή 1:1000 κλπ).

Tudela-Culip Restoration Project / EMF

http://www.emf.cat/new/index.php?op=detall_projecte&id=183&idioma=eng&ca=8

http://www.landezine.com/index.php/2011/03/tudela-club-med-restoration-in-cap-de-creus-by-emf-landscape-architecture/

Kaupert | Karten von Attika

 

Οι χάρτες της Αττικής του Kaupert (1903)

Italo Calvino | Οι Αόρατες Πόλεις

 

Τι είναι όμως σήμερα η πόλη για μας; Σκέφτομαι ότι έγραψα κάτι σαν τελευταίο ποίημα αγάπης για τις πόλεις, τη στιγμή που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να τις ζήσουμε. Ίσως να πλησιάζουμε σε μια στιγμή κρίσης της αστικής ζωής, και Οι αόρατες πόλεις να είναι ένα όνειρο που γεννιέται από την καρδιά των αόρατων πόλεων. […]

   Αυτό που ο δικός μου Μάρκο Πόλο θέλει να ανακαλύψει είναι οι κρυφές αιτίες που οδήγησαν τους ανθρώπους να ζήσουν στις πόλεις, αιτίες που μπορούν να ισχύουν πέρα και πάνω από οποιαδήποτε κρίση. Οι πόλεις είναι ένα σύνολο πραγμάτων: απομνημονεύσεων, επιθυμιών, σημείων μιας γλώσσας· οι πόλεις είναι τόποι ανταλλαγών, όπως εξηγούν όλα τα βιβλία της ιστορίας της οικονομίας, αλλά οι ανταλλαγές αυτές δεν είναι μονάχα ανταλλαγές εμπορευμάτων, είναι και ανταλλαγές λέξεων, πόθων, αναμνήσεων. Το βιβλίο μου ανοίγει και κλείνει με εικόνες ευτυχισμένων πόλεων που συνεχώς αλλάζουν σχήμα και χάνονται, κρυμμένες μέσα σε δυστυχισμένες πόλεις.

Από τον πρόλογο του συγγραφέα, σ. 16

 Italo Calvino, 2004, Οι αόρατες πόλεις, μτφ. Α. Χρυσοστομίδης, Αθήνα: εκδ. Καστανιώτη

+

Παλιότερη έκδοση των αόρατων πόλεων του Italo Calvino, 

σε μετάφραση των Ε. Ασλανίδη και Σ. Καπογιαννοπούλου, από τις εκδόσεις Οδυσσέας, 1993

Ζητήματα βιωσιμότητας στην πόλη της Ελευσίνας - Το παραλιακό μέτωπο, παθογένειες και αντιφάσεις.

Michel Foucault | Ετεροτοπίες

Foucault Michel, Περί αλλοτινών χώρων (Des espaces autres) - Ετεροτοπίες  
διάλεξη στη λέσχη αρχιτεκτονικών μελετών, 14 Μαρτίου 1967
Η μετάφραση είναι παρμένη από εδώ.

Nolli plan

Nolli Plan

"The significance of the Nolli map for historians, scholars, students and practicing architects is that it gives a unique view of Rome’s "innate character." It vividly reveals the topographic and spatial structure of the city, countering a tendency in contemporary architectural history and criticism to examine objects as isolated monuments outside the very context that give them life and meaning."

James Tice,  The Nolli Map and Urban Theory

Αγέλαστος Πέτρα (2000) του Φίλιππου Κουτσαφτή

Αγέλαστος Πέτρα

Στο ντοκιμαντέρ «Αγέλαστος Πέτρα», το παρελθόν και το παρόν σε πλήρη αντίθεση, συνυπάρχουν σ' έναν τόπο μολυσμένο από την σύγχρονη βιομηχανία. Έναν τόπο, ο οποίος φιλοξενούσε τα Ελευσίνια Μυστήρια, τις τελετές που μυούσαν τους αρχαίους Έλληνες στο θαύμα της ζωής και της εναλλαγής με τον θάνατο. Στην αγέλαστο πέτρα κάθισε η θεά Δήμητρα όταν έψαχνε την Περσεφόνη. Στην Ελευσίνα, την πόλη των αρχαίων Μυστών...    

Μια περιπλάνηση δέκα σχεδόν χρονών στην Ελευσίνα. Μια γνωριμία με τους κατοίκους της, ένας φόρος τιμής στην ιερότητα της, αλλά και μία αποτύπωση της καταστροφής που επέφερε η εκβιομηχάνιση της. 

Η ταινία τιμήθηκε με το Πρώτο Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης στα Κρατικά Βραβεία Ποιότητας το 2000, καθώς επίσης και με το Βραβείο καλύτερης ταινίας της Π.E.K.K. (Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου), αλλά και με το Βραβείο Κοινού στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης.

Σκηνοθεσία: Φίλιππος Kουτσαφτής

Σενάριο: Φίλιππος Kουτσαφτής
Φωτογραφία: Φίλιππος Kουτσαφτής
Mοντάζ: Πολυχρόνης Θεοχάρης
Ήχος: Γιάννης Xαραλαμπίδης
Mουσική: Kωνσταντίνος Bήτα
Παραγωγή: Φίλιππος Kουτσαφτής, EKK
Διάρκεια: 84 λεπτά
Παραγωγής 2000

TRAVELOGUES | ME TO BΛΕΜΜΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΤΩΝ

TRAVELOGUES | Mε το βλέμμα των περιηγητών_ #ελευσίνα

FROMMEL, Carl. Ansichten aus Griechenland gestochen unter der Leitung von C. Frommel. Vues de la Grèce. Gravées sous la direction de C. Frommel, Καρλσρούη, Scotzniovsky [1830]

Παυσανίας | Αττικά

Στα Αττικά του Παυσανία (2ος μ.Χ. αι.) βρίσκουμε περιγραφές του περιηγητή της διαδρομής από την Αθήνα στην Ελευσίνα κατά μήκος της Ιεράς οδού και της πόλης της Ελευσίνας. Σε αυτές τις περιγραφές, ο Παυσανίας επικεντρώνει το ενδιαφέρον του κυρίως τα μνημεία της αρχαϊκής και κλασσικής περιόδου, που στην εποχή του έχουν αποκτήσει ήδη ιστορική αξία, καθώς και στο ιστορικό και μυθολογικό τους υπόβαθρο.

Punta Pite | Teresa Moller

https://vimeo.com/52563082

Η Μυστική χωρικότητα των εγκαταστάσεων της Β.Ξένου στον Εθνικό Κήπο

https://www.academia.edu/10615755/Η_Μυστική_χωρικότητα_των_εγκαταστάσεων_της_Β._Ξένου_στον_Εθνικό_Κήπο

9 ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ_ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ | ΕΛΕΥΣΙΝΑ

9 ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ_ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Η Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ σε συνεργασία με τον Δήμο Ελευσίνας και τον Φορέα "Ελευσίνα 2021 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης – Υποψήφια Πόλη" πραγματοποιούν έκθεση με τίτλο "9 Μεταβάσεις: ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ".

Η μελέτη της έννοιας της μετάβασης, θεμελιώδης συνθήκη για την εξασφάλιση της συνύπαρξης, έχει αποτελέσει αντικείμενο μακροχρόνιας έρευνας της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Μέσα από τις εργασίες των σπουδαστών, κατατίθεται η ερευνητική εμπειρία που έχει αναπτυχθεί στα μεταπτυχιακά και τα προπτυχιακά μαθήματα του 6ου, 7ου, 8ου εξαμήνου με τίτλους:

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ- Η έννοια του χώρου όπως εκφράζεται στις πλαστικές τέχνες - Μετατοπίσεις στο Χώρο και το Χρόνο.-Το άνοιγμα του φαντασιακού πεδίου.

ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΚΤΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ-Η ενδιαμεσότητα ως επικοινωνιακός χαρακτήρας της κατασκευής - Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας.

Ο   Τ Ο Π Ο Σ

Ως τόπος αναφοράς επιλέχθηκε η πόλη της Ελευσίνας και ιδιαιτέρως η περιοχή γειτνίασης του αρχαιολογικού χώρου (το σημείο όπου βρισκόταν ένα από τα σημαντικότερα ιερά του Αρχαίου κόσμου) με το Παλαιό Ελαιουργείο, εργοστάσιο της βιομηχανικής περιόδου του Νεότερου Ελληνικού κράτους. Καθώς η έννοια του ιερού αποτελεί συστατικό στοιχείο της πόλης μας δόθηκε η αφορμή να προσεγγίσουμε το θέμα του ιερού χώρου, το οποίο έχει παραγκωνισθεί για δεκαετίες (από την Αρχιτεκτονική – τον Αστικό σχεδιασμό και ως ένα σημείο και από την Τέχνη), θεωρούμενο ότι ανήκει σε μια σφαίρα ενατενιστική και μη ορθολογική. Η καταγωγή της πόλης ως κατεξοχήν πολιτικός χώρος είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη θεμελίωση του ιερού χώρου. Το Ιερό, ένας ιδιαίτερα διακριτός χώρος και συγχρόνως ένα ασφαλές σημείο συνάντησης διαφορετικών ομάδων, αποτελούσε ουσιαστικά ένα τόπο συνύπαρξης. Αυτή η διαλεκτική της συνάντησης πολλών ατόμων και ομάδων, της ανοικτότητας και του αποκλεισμού που υπονοείται στον ιερό χώρο, είναι μια από τις αρχαιότερες εκδηλώσεις του πολιτικού στοιχείου

Η   Δ Ι Α Δ Ι Κ Α Σ Ι Α

Η έρευνα επικεντρώθηκε στη διερεύνηση της έννοιας της συνύπαρξης, ως προσδιοριστικού στοιχείου του σύγχρονου Μουσείου. Κεντρική αναφορά αποτέλεσε το βιβλίο του Andrι Malraux "Το Φανταστικό Μουσείο" στο οποίο αναγνωρίζεται ο σπερματικός λόγος του Walter Benjamin, τη χρονική στιγμή που το ζήτημα των αρχείων επηρέασε βαθιά την μεταμοντέρνα σκέψη και τις οπτικές τέχνες. Παράλληλα το έργο Άτλας / Μνημοσύνη του Aby Warburg έγινε το κατεξοχήν παράδειγμα για ένα μεγάλο μέρος της τέχνης της εικόνας, επιτρέποντας μέσω του οπτικού montage (της συναρμογής των εικόνων) τον εκ νέου συσχετισμό του χώρου με τον χρόνο.

Μέσα από αυτή τη χωροχρονική συνθήκη κατέστη εφικτή η κατανόηση της παγκόσμιας τέχνης. Αν το Μουσείο ήταν άλλοτε μια κατάφαση, το Φανταστικό Μουσείο σήμερα είναι μία διερώτηση, καθώς δεν έπαψε παραπάνω από έναν αιώνα να επιβάλλει τη βάσανο σε κάθε μία από τις εκφράσεις τις οποίες συλλέγει και να διερωτάται τι είναι εκείνο το οποίο συγκεντρώνει. Στην ευχαρίστηση του ματιού, έχει προστεθεί η συνείδηση της παθιασμένης αναζήτησης για αναδημιουργία.

Η   Π Ρ Ο Τ Α Σ Η

Ζητούμενο των προτάσεων ήταν ο σχεδιασμός χωρικών κατασκευών οι οποίες θα λειτουργούσαν ως ενδιάμεσοι τόποι, ενσωματώνοντας στοιχεία τα οποία αντλούνται από την πηγή αυτού του αχανούς εύρους που παρέχει η φυσική, ιστορική και μυθική υπόσταση της πόλης.

Μέσω της ερευνητικής προσέγγισης εγκαινιάστηκαν νέες νοητικές συνδέσεις, από το ατομικό στο συλλογικό βίωμα, από τον αρχαίο στον βιομηχανικό και σύγχρονο χαρακτήρα της πόλης. Τελικά μέσα από τις πολλαπλές μεθοδολογίες ανάδυσης της ενδιαμεσότητας, εντείνεται και εκτείνεται το σημασιολογικό βάθος νοητικών και φυσικών σημείων, φέρνοντας στο φως λανθάνουσες ταυτότητες της πόλης, οργανώνοντας νέες συνδέσεις και δίκτυα εντός της.

2 βιβλία | Γ. Χαμηλάκης "Η αρχαιολογία και οι αισθήσεις", "Το έθνος και τα ερείπιά του"

Χαμηλάκης Γ., 2015, Η αρχαιολογία και οι αισθήσεις. Βίωμα, μνήμη και συν-κίνηση, μετάφραση: Νίκος Κούρκουλος, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

Η αρχαιολογία θα μπορούσε να προσφέρει μια πλουσιότερη ματιά στην ανθρώπινη αισθητηριακή εμπειρία, ξεπερνώντας την έως τώρα περιορισμένη και βασικά προβληματική αντιμετώπιση των σωματικών αισθήσεων. Ο Γιάννης Χαμηλάκης προτείνει μια αισθητηριακή αρχαιολογία που μπορεί να ανακαλύψει τις χα-μένες, καταπνιγμένες και ξεχασμένες αισθητηριακές και συν-κινητικές τροπικότητες των ανθρώπων. Χρησιμοποιώντας την Κρήτη της Εποχής του Χαλκού σαν μελέτη περίπτωσης, δείχνει πως μπορεί να μας βοηθήσει η αισθητηριακή μνήμη για να επανεξετάσουμε προβλήματα που εκτείνονται από την παραγωγή της προγονικής κληρονομιάς έως την μεγάλης κλίμακας κοινωνική αλλαγή και την πολιτισμική σημασία των μνημείων.

http://www.biblionet.gr/book/202162/Χαμηλάκης,_Γιάννης/Η_αρχαιολογία_και_οι_αισθήσεις

Χαμηλάκης Γ., 2012, Το έθνος και τα ερείπιά του. Αρχαιότητα, αρχαιολογία και εθνικό φαντασιακό στην Ελλάδα, μετάφραση: Νεκτάριος Καλαϊτζής, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

Η νεότερη Ελλάδα καταλαμβάνει ιδιάζουσα θέση στο δυτικό φαντασιακό, τοποθετούμενη στο κέντρο του, ως άμεσος κληρονόμος του κλασικού παρελθόντος, και ταυτόχρονα στην περιφέρειά του, ως ένα σύγχρονο κράτος με μικρή επιρροή στην τρέχουσα παγκόσμια σκηνή. Ο Γιάννης Χαμηλάκης διερευνά μια παραμελημένη πτυχή αυτού του φαινομένου: την αμοιβαία και αδιάλειπτη συγκρότηση των υλικών εκφάνσεων της αρχαιότητας, της αρχαιολογικής πρακτικής και του εθνικού φαντασιακού. Επίκαιρο όσο ποτέ στη σημερινή συγκυρία, το Έθνος και τα ερείπιά του εστιάζει στη δύναμη και την επίδραση της υλικότητας και πραγματεύεται θέματα όπως ο ρόλος των αρχαιοτήτων και της αρχαιολογίας στη διαμόρφωση του ελληνικού έθνους και την ίδρυση του ελληνικού εθνικού κράτους· οι δεσμοί μεταξύ αποικιοκρατικού και εθνικού φαντασιακού· η αρχαιολογική κατασκευή μνημειοποιημένων τοπίων όπως η Ακρόπολη· ο καίριος ρόλος σημαντικών εθνικών αρχαιολόγων, όπως του ανασκαφέα του λεγόμενου τάφου του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας, Μανόλη Ανδρόνικου· ο ρόλος τον οποίο διαδραμάτισε η αρχαιολογία στη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά· η χρησιμοποίηση της κλασικής αρχαιότητας στο αναμορφωτικό εγχείρημα της Μακρονήσου· και η διαμάχη για τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

http://www.biblionet.gr/book/183697/Χαμηλάκης,_Γιάννης/Το_έθνος_και_τα_ερείπιά_του

2 κείμενα | Α. Αντονάς "Η ανασύσταση του βλέμματος"_Φ. Γιαννίση "Το κτίσμα, ο Λόγος και η Μνήμη"

Αντονάς Α., 1998, Η ανασύσταση του βλέμματος, στο ΟΡΙΟΝ Τιμητικός τόμος στον Καθηγητή Δ. Α. Φατούρο, Τεύχος Α, Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ, Τμήμα Αρχιτεκτόνων

Γιαννίση Φ., 1998, Το Κτίσμα, ο Λόγος και η Μνήμη, στο ΟΡΙΟΝ Τιμητικός τόμος στον Καθηγητή Δ. Α. Φατούρο, Τεύχος Α, Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ, Τμήμα Αρχιτεκτόνων

Όριο_σύνορο_κατώφλι_πύλη | Μπούκη Μπαμπάλου-Νουκάκη

Βιβλιογραφία (επιμ. Μπούκη Μπαμπάλου-Νουκάκη)

• Martin Heidegger (2008): Κτίζειν, Κατοικείν, Σκέπτεσθαι, Εισαγωγή–μετάφραση: Γιώργος Ξηροπαίδης. Αθήνα, Εκδόσεις Πλέθρον 
• Ζήσης Κοτιώνης (2001): 44 Ιστορίες της αρχιτεκτονικής, Πρόλογος: Δημήτρης Φατούρος. Επίμετρο: Φοίβη Γιαννίση. Αθήνα, Εκδόσεις Εκκρεμές
• Αριστείδης Αντονάς (1998): Η ανασύσταση τουβλέμματος, στο: ΟΡΙΟΝ Τιμητικός τόμοςστο Δ. Α. Φατούρο, Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ, Τμήμα Αρχιτεκτόνων
• Ζακ Λε Γκοφ (1998): Ιστορία και μνήμη. Αθήνα, Εκδόσεις Νεφέλη
• Henri Bergson (2013): Ύλη και μνήμη. Αθήνα, Εκδόσεις Ροές
• Carlo Scarpa, Augusto Murer: https://www.flickr.com/photos/seier/9169598784
• Luis Pena Gangegui, Eduardo Chillida: 

http://www.peinedelviento.info

http://www.museochillidaleku.com

Relato de Eduardo Chillida, ITURBI, J. J., "Chillida y el Peine del Viento", periódico Unidad diario de la tarde, 18 de febrero de 1976, p.14.

Elósegui Itxaso, María. El Peine del Viento de Eduardo Chillida en San Sebastián. Ingeniría de su colocación por José María Elósegui (1977). Colegio de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos del País Vasco. p.40.

• AMP arquitectos, El Guincho natural swimming pool, San Miguel, Tenerife, Spain στο Conxita Balcells, Josefa Bru (2002): Alongside 
• Alvaro Siza 1954-1976. (1997) Λισαβόνα, Editorial blau
• Alvaro Siza 1958 2000. (2000) EL croquis 68/69+95
• Alvaro Siza, Museu de Serralves / Serralves Museum. White & blue
• Alvaro Siza: 

http://www.archdaily.com/267598/venice-biennale-2012-alvaro-siza

http://www.dezeen.com/2012/08/31/giardino-delle-vergini-installations-by-alvaro-siza-and-eduardo-souto-de-moura/

• Dani Karavan: 

http://walterbenjaminportbou.cat/en/content/lobra

http://walterbenjaminportbou.cat/en/content/portbou-conference-2010?q=en/content/el-memorial-segons-karavan

http://pedagogie.ac-montpellier.fr/Disciplines/arts/arts_plastiques/bacdoc/karavan/index.html

• Walter Benjamin (2000), Paris capitale du XIXe siècle. Le livre des passages  Παρίσι, Les Editions du Cerf
• Tadao Ando 1983 1993. EL croquis 44+58, 1994
• Mary Miss:

http://dsmpublicartfoundation.org/public-artwork/greenwood-pond-double-site/

https://news.artnet.com/art-world/des-moines-to-save-endangered-mary-miss-environmental-art-installation-268217

• Maya Lin:

https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam_Veterans_Memorial
http://www.greekarchitects.gr/gr/αρχιτεκτονικες-ματιες/η-αρχιτεκτονική-στην-υπηρεσία-της-ιστορικής-μνήμης-id873

• Enric Mirailles and Carme Pinos (1996), Igualada Cemetery. Λονδίνο, Phaidon.
• Mirailles/Pinos 1983 1990, Enric Mirailles 1990 1994. EL croquis 30+49/50, 1995
• Arata Isozaki:

http://www.plataformaarquitectura.cl/cl/625333/centro-cultural-caixa-forum-barcelona-arata-isozaki

• Ignasi de Sola-Morales, Cristian Cirici, Fernando Ramos: Mies van der Rohe:  Barcelona Pavilion (1993) Βαρκελώνη, Editorial Gustavo Gili.
• 2G International Architecture Review: Toyo Ito. N.2 1997/II
• public city/ δημόσια πόλη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 (2012): Ανάπλαση της Πλατείας Ηρώων Δήμου Ελευσίνας, 2007. Μελετητές: Μ. Μπαμπάλου-Νουκάκη, Α. Νουκάκης. Πανελλήνιος Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός, Β’ Βραβείο. Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Ιανός 
• αρχιτέκτονες 75/2009: Ανάπλαση της Πλατείας Ηρώων Δήμου Ελευσίνας. Παρουσίαση όλων των βραβευμένων λύσεων, σσ.51-61  

http://sadas-pea.gr/archive/2000-2011/teuchos75.html            

• Νίκος Ναυρίδης: Try again. Fail again. Fail better. Αισχύλεια 2013, Παλαιό Ελαιουργείο, Παραλία Ελευσίνας. Πηγή: http://www.lifo.gr/mag/features/3963
• Νίκος Δ. Παπαχατζής (1974): Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησης. Αττικά, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών
• Ι. Θ. Κακριδής, Ε. Ν. Ρούσος (1986): Ελληνική Μυθολογία. Οι Θεοί, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών
• Μ. Κορρές (επιμ.)(2009): Αττικής Οδοί. Αρχαίοι δρόμοι της Αττικής, Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα
• Ομηρικοί ύμνοι. Στη Δήμητρα, στον Απόλλωνα (2005), Μετάφραση: Δημήτρης Κοπανίτσας, Αθήνα: Το Ροδακιό

Βιβλιογραφία #ελευσίνα

• Αγριαντώνη Χ., 2011, Το λιμενο-βιομηχανικό τοπίο της Ελευσίνας, στο Κ. Χατζημιχάλης (επιμ.), Σύγχρονα Ελληνικά τοπία. Γεωγραφική περιήγηση από αέρος, Αθήνα: Μέλισσα, σσ.180-183, διαθέσιμο εδώ: http://eleusina.weebly.com/uploads/7/2/4/7/72470139/sygxrona_ellinika_topia-elefsina.pdf
• Ερευνητικό Πρόγραμμα, 2004, Άξονες αναβάθμισης πολεοδομικού κέντρου Ελευσίνας, Δήμος Ελευσίνας/ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο - Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος, Επ. Υπεύθυνος Γ. Πολύζος, Τελική Έκθεση διαθέσιμη εδώ: http://courses.arch.ntua.gr/fsr/112027/Eleusina%20final.pdf
• Μπελαβίλας Ν., Σαίτη Τ., Ψαριώτη Κ., 2011, Βιομηχανική κληρονομιά στην Ελευσίνα και στο Θριάσιο Πεδίο, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, διαθέσιμο εδώ: https://www.academia.edu/11379300/Βιομηχανική_κληρονομιά_στην_Ελευσίνα_και_στο_Θριάσιο_Πεδίο
• Μπελαβίλας Ν., 2012, Οι πρώτοι οικισμοί εργατών στην Ελλάδα. Λαύριο, Δραπετσώνα, Ελευσίνα, διαθέσιμο εδώ: https://www.academia.edu/8924510/Οι_πρώτοι_οικισμοί_εργατών_στην_Ελλάδα._Λαύριο_Δραπετσώνα_Ελευσίνα
• Παπαγγελή Κ., 2002, Ελευσίνα. Ο αρχαιολογικός χώρος και το μουσείο, Αθήνα: Όμιλος Λάτση, διαθέσιμο εδώ: http://www.kairatos.com.gr/Elefsis.pdf
• Παπαγγελή Κ., Χλέπα Ε. Ά., 2011, Οι Μεταμορφώσεις του Ελευσινιακού Τοπίου. Αρχαιότητες και Σύγχρονη Πόλη, διαθέσιμο εδώ: https://www.academia.edu/5442670/Οι_Μεταμορφώσεις_του_Ελευσινιακού_Τοπίου._Αρχαιότητες_και_Σύγχρονη_Πόλη_με_την_Κ._Παπαγγελή_
• Παπαγγελή Κ., Χλέπα Ε.Ά., 2012, Αρχαιολογικός Χώρος Ελευσίνας. Το Τελεστήριο, Χορηγικός Φάκελος, Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, Γ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, διαθέσιμο εδώ: http://www.diazoma.gr/200-Stuff-06-Theatres/Datasheet_Elefsinas_v1.pdf
• Εδώ επιπλέον Υλικό για την Ελευσίνα (Επιμέλεια διδακτικής ομάδας  6Α 2015-2016): https://evrosoriou.files.wordpress.com/2014/03/cf85cebbceb9cebacf8c-ceb3ceb9ceb1-cf84ceb7cebd-ceb5cebbceb5cf85cf83ceafcebdceb1.pdf